Zaloguj się

Stara baśń. Kiedy Słońce było bogiem (2003)

Już zagłosowałeś!
ocena IMDb 
5.5
Twoja ocena

Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003) to polski film historyczno-przygodowy w reżyserii Jerzego Hoffmana, oparty na motywach powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. W głównych rolach występują Michał Żebrowski, Bohdan Stupka, Daniel Olbrychski, Marina Aleksandrowa i Małgorzata Foremniak. Akcja rozgrywa się w IX wieku, na ziemiach zamieszkanych przez plemiona słowiańskie, na długo przed powstaniem państwa polskiego w jego historycznie udokumentowanej postaci. To opowieść o bezwzględnym władcy, narastającym buncie jego poddanych oraz miłości, która musi zmierzyć się z religijnymi nakazami i wolą rodziny.

W krainie położonej nad jeziorem Gopło rządzi książę Popiel. Władca za wszelką cenę pragnie utrzymać tron i zapewnić jego dziedziczenie własnemu synowi. Rosnące okrucieństwo księcia prowadzi jednak do konfliktu z poddanymi, a jego najwierniejsi dotąd wojownicy zaczynają kwestionować wydawane rozkazy. W tym samym czasie młody Ziemowit, syn Piasta, zakochuje się w Dziwie, córce zamożnego kmiecia Wisza. Dziewczyna została jednak przeznaczona do służby bogom, co stawia zakochanych przed trudnym wyborem. Ich osobista historia stopniowo splata się z walką o przyszłość całej krainy.

Spis treści

Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem – fabuła filmu

Akcja filmu przenosi widzów do czasów, gdy ziemie przyszłej Polski zamieszkują słowiańskie wspólnoty, a życie ich mieszkańców wyznaczają tradycje przodków, wola starszyzny i kult dawnych bogów. W nadgoplańskiej krainie władzę sprawuje Popiel, książę budzący strach zarówno wśród zwykłych kmieci, jak i własnych wojowników. Jego rządy opierają się coraz bardziej na przemocy, podejrzliwości i bezwzględnym usuwaniu przeciwników.

Popiel, wspierany przez ambitną żonę, stara się zabezpieczyć przyszłość swojej dynastii. Obawia się krewnych mogących zakwestionować prawa jego syna do tronu, dlatego traktuje potencjalnych rywali jako zagrożenie. Władca nie zamierza dzielić się wpływami ani liczyć ze zdaniem starszyzny. Każdy przejaw sprzeciwu może zostać uznany za zdradę.

Jednym z ludzi, którzy przestają akceptować postępowanie księcia, jest Piastun, doświadczony dowódca jego drużyny. Mężczyzna opuszcza służbę, nie chcąc dłużej uczestniczyć w okrucieństwach Popiela. Ta decyzja czyni go jednak wrogiem władcy. Wysłany za nim pościg ma uniemożliwić mu ucieczkę i zastraszyć wszystkich, którzy mogliby pójść w jego ślady.

Z pomocą Piastunowi przychodzi Ziemowit Piastowic, młody myśliwy i wojownik, który powrócił w rodzinne strony po latach spędzonych wśród wikingów. Spotkanie tych dwóch mężczyzn staje się początkiem ważnego sojuszu. Obaj dostrzegają, że niezadowolenie mieszkańców krainy może przerodzić się w otwarty bunt, ale przeciwstawienie się dobrze uzbrojonym wojskom księcia wymaga odwagi i zjednoczenia skłóconych wspólnot.

Książę Popiel i walka o władzę nad słowiańskimi plemionami

Popiel jest jedną z najważniejszych postaci filmu. Przedstawiony jako okrutny i nieufny władca, podporządkowuje niemal wszystkie decyzje utrzymaniu tronu. Nie ufa nawet ludziom, którzy wcześniej wiernie mu służyli. W jego otoczeniu narasta atmosfera strachu, a dworskie intrygi stają się równie niebezpieczne jak otwarta walka.

Duży wpływ na działania księcia ma jego żona. Księżna nie zamierza dopuścić do utraty uprzywilejowanej pozycji i wspiera męża w dążeniu do zapewnienia władzy ich potomkowi. Wspólnie podejmowane decyzje pogłębiają konflikt z krewnymi Popiela oraz mieszkańcami krainy.

Okrucieństwo władcy prowadzi do narastającego sprzeciwu kmieci, którzy coraz wyraźniej dostrzegają zagrożenie dla własnych rodzin i wspólnot. Nie chodzi już wyłącznie o pojedyncze krzywdy. Stawką staje się prawo do życia bez ciągłego lęku przed książęcymi wojownikami.

Ważnym elementem konfliktu jest również możliwość wykorzystania obcych wojowników do utrzymania panowania. W świecie przedstawionym w filmie wewnętrzne podziały mogą stać się okazją dla sił zewnętrznych, a walka o władzę zaczyna zagrażać całej nadgoplańskiej krainie.

Ziemowit, Piastun i początki buntu przeciwko tyranii

Ziemowit, nazywany również Ziemkiem, jest młodym wojownikiem o dużym doświadczeniu, zdobytym podczas pobytu wśród wikingów. Po powrocie w rodzinne strony musi odnaleźć się w społeczności rządzącej się własnymi zwyczajami i zależnościami. Początkowo jego najważniejsze pragnienia mają charakter osobisty. Chce ułożyć sobie życie i poślubić ukochaną Dziwę.

Spotkanie z Piastunem wciąga go jednak w wydarzenia o znacznie większym znaczeniu. Dawny dowódca wojsk Popiela dobrze zna siłę księcia, sposób działania jego drużyny i niebezpieczeństwa związane z otwartym sprzeciwem. Jego wiedza może okazać się niezbędna dla mieszkańców planujących wystąpić przeciwko tyranii.

Ziemowit staje przed koniecznością pogodzenia własnych planów z odpowiedzialnością za innych. W obliczu narastającego konfliktu odwaga pojedynczego wojownika nie wystarczy. Potrzebne stają się zaufanie, współdziałanie i zdolność przekonania ludzi, że wspólnie mogą przeciwstawić się silniejszemu przeciwnikowi.

Relacja Ziemowita z Piastunem nadaje wojennej części filmu osobisty wymiar. Młodość i gotowość do działania spotykają się z doświadczeniem człowieka, który przez lata służył władcy, lecz ostatecznie odmówił dalszego uczestnictwa w jego zbrodniach.

Miłość Ziemowita i Dziwy – uczucie przeciwko tradycji

Równolegle do wydarzeń politycznych rozwija się historia miłości Ziemowita i Dziwy. Dziewczyna jest córką Wisza, zamożnego i wpływowego kmiecia. Uczucie między młodymi jest odwzajemnione, lecz ich wspólna przyszłość stoi pod znakiem zapytania.

Dziwa została bowiem przeznaczona do służby bogom. Zgodnie z wolą rodziny ma zostać kapłanką w świątyni Świętowita, a przyjęcie tej roli oznaczałoby rezygnację ze zwyczajnego życia u boku ukochanego mężczyzny. Dla otaczającej ją społeczności religijne zobowiązanie ma ogromne znaczenie i nie może zostać zlekceważone wyłącznie z powodu osobistych pragnień.

Ziemowit nie zamierza jednak pogodzić się z utratą ukochanej. Jego sprzeciw prowadzi do konfliktu z tradycją, oczekiwaniami rodziny dziewczyny oraz ludźmi stojącymi na straży świętych obyczajów.

Wątek romantyczny ukazuje inną stronę świata przedstawionego w filmie. Podczas gdy Popiel próbuje podporządkować sobie poddanych siłą, Dziwa musi zmierzyć się z ograniczeniami wynikającymi z religii i społecznych obowiązków. Oboje zakochani pragną samodzielnie zdecydować o swojej przyszłości, choć każde z nich ma inne powody, by obawiać się konsekwencji takiej decyzji.

Wierzenia dawnych Słowian i świat pogańskich obrzędów

Jednym z charakterystycznych elementów Starej baśni jest przedstawienie świata przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich. Religia nie stanowi tutaj jedynie tła dla wydarzeń. Wpływa na decyzje bohaterów, ich relacje rodzinne, sposób sprawowania władzy oraz postrzeganie życia i śmierci.

W filmie pojawiają się świątynie, kapłani, wróżby i obrzędy związane z kultem dawnych bóstw. Wierzenia wyznaczają rytm codzienności, a decyzje podejmowane w imieniu bogów potrafią przesądzać o losach całych rodzin. Szczególnie wyraźnie widać to w historii Dziwy, której przyszłość została podporządkowana religijnemu przeznaczeniu.

Istotną rolę odgrywają także postacie związane z przepowiedniami i dawną wiedzą, w tym wiedźma Jarucha. Ich obecność podkreśla przekonanie mieszkańców krainy, że świat ludzi pozostaje nierozerwalnie związany z siłami nadprzyrodzonymi.

Jerzy Hoffman wykorzystuje słowiańską mitologię i obyczaje do stworzenia atmosfery odległej epoki, w której natura, religia i polityka przenikają się na każdym kroku. Trzeba jednak pamiętać, że jest to filmowa wizja legendarnych początków Polski, a nie dokumentalna rekonstrukcja IX wieku. Wiele przedstawionych wydarzeń i postaci wywodzi się z tradycji literackiej oraz późniejszych podań.

Stara baśń (2003) – obsada i twórcy filmu

W rolę młodego Ziemowita wciela się Michał Żebrowski, a jego ukochaną Dziwę gra Marina Aleksandrowa. Postać bezwzględnego księcia Popiela odtwarza Bohdan Stupka, natomiast Małgorzata Foremniak występuje jako jego ambitna żona.

Daniel Olbrychski gra Piastuna, dawnego dowódcę wojsk Popiela, który sprzeciwia się postępowaniu władcy. W pozostałych rolach pojawiają się między innymi Ryszard Filipski jako Wisz, Jerzy Trela jako Wizun, Ewa Wiśniewska jako Jarucha, Anna Dymna jako Jaga oraz Maciej Kozłowski jako Smerda.

Za reżyserię odpowiada Jerzy Hoffman, znany przede wszystkim z ekranizacji Trylogii Henryka Sienkiewicza. Scenariusz opracowali Jerzy Hoffman i Józef Hen, a muzykę skomponował Krzesimir Dębski. Za zdjęcia odpowiadali Paweł Lebieszew i Jerzy Gościk.

Film trafił do polskich kin 19 września 2003 roku. Produkcja została zrealizowana z rozmachem właściwym dla kina kostiumowego, wykorzystując naturalne plenery, rozbudowane dekoracje, historyzujące stroje oraz sceny zbiorowe.

Ekranizacja powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego

Film powstał na motywach powieści „Stara baśń” Józefa Ignacego Kraszewskiego, wydanej po raz pierwszy w 1876 roku. Pisarz osadził akcję w legendarnych czasach poprzedzających narodziny państwa polskiego, łącząc opowieść o codziennym życiu dawnych Słowian z podaniami o Popielu i początkach dynastii Piastów.

Ekranizacja nie jest wiernym przeniesieniem każdego wydarzenia z książki. Hoffman koncentruje uwagę przede wszystkim na konflikcie między Popielem a jego przeciwnikami oraz na romantycznej historii Ziemowita i Dziwy. Dzięki temu dwie główne linie fabularne prowadzą widza przez świat politycznych intryg, walki o wolność i osobistych dramatów.

Istotną rolę odgrywa również kontrast między legendą a historią. Popiel, Piast i Ziemowit należą do postaci znanych z tradycji opowiadającej o najdawniejszych dziejach Polski. Ich filmowe losy nie powinny być jednak utożsamiane z potwierdzonymi wydarzeniami historycznymi.

Stara baśń przedstawia zatem przede wszystkim literacką i filmową interpretację polskich legend. Jej celem jest opowiedzenie o wyobrażonych początkach wspólnoty, której mieszkańcy muszą zdecydować, czy nadal podporządkowywać się tyranii, czy spróbować stworzyć inny porządek.

Podsumowanie – miłość, zdrada i walka o przyszłość krainy

Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003) łączy historię walki o władzę z romansem i opowieścią o dawnych słowiańskich wierzeniach. Z jednej strony przedstawia księcia Popiela, który za wszelką cenę chce zachować tron, z drugiej młodego Ziemowita i doświadczonego Piastuna, wciągniętych w narastający konflikt. Równocześnie rozwija historię Dziwy, której miłość zderza się z religijnymi obowiązkami i oczekiwaniami rodziny.

Film może zainteresować widzów lubiących polskie kino kostiumowe, opowieści o legendarnych dziejach kraju i fabuły, w których osobiste losy bohaterów splatają się z wielkimi wydarzeniami. Najważniejszą częścią historii pozostaje pytanie o granice władzy, cenę sprzeciwu oraz prawo człowieka do decydowania o własnym życiu. To właśnie te konflikty nadają opowieści charakter wykraczający poza samą rekonstrukcję dawnego, słowiańskiego świata.

Zwiastun

Komentarze do wpisu Komentarze

Napisz komentarz

Piszesz bez cenzury poglądów. Usuwamy tylko to, co łamie prawo albo regulamin: spam, groźby, nawoływanie do przemocy, cudze dane osobowe, linki do pirackich kopii. Fragment ze spoilerem otocz znacznikiem [spoiler]…[/spoiler].

Komentujesz jako gość – z kontem jest wygodniej:

  • komentarze widoczne od razu, bez czekania na moderatora
  • listy „Chcę obejrzeć”, oceny w gwiazdkach i własne zestawienia
  • powiadomienia, gdy film z Twojej listy trafi do Twojego serwisu VOD
  • ranga za aktywność przy Twoich komentarzach

Załóż konto

Zobacz również